اصول اساسی برنامه ریزی درسی موفق

اصول برنامه ریزی درسی موفق مبتنی بر مواردی است. این اصول هر کدام سهم به سزایی در یک برنامه ریزی کارآمد دارند. بنابراین رعایت این اصول و توجه دقیق به آنها برای دانش آموزان بسیار ضروری است. در این مقاله میخواهیم این اصول را با شما به اشتراک بگذاریم این اصول عبارت اند از :

اصول برنامه ریزی درسی
۱– خودشناسی:

قبل از اینکه با اصول برنامه ریزی درسی موفق آشنا شویم یک بار خود را مرور کنید به قول معروف از خودتان آمار بگیرید. ببینید توانایی ها و محدودیت های شما کدامند. نقاط ضعف و قوت شما در کجاست مثلا چه قدر در گذشته آدم با اراده ای بودید؟ چقدر حاضرید لذت ها و تفریحات آنی و مقطعی را برای رسیدن به یک امتیاز درازمدت و همیشگی به تأخیر بیندازید و یا نادیده بگیرید. آیا می توانید به دوستی که بی موقع زنگ زده و یا شما را دعوت به کاری که آمادگی آن را ندارید، نموده است نه بگویید.؟

از نظر شخصیتی شما چه جور آدمی هستید. منظم هستید یا اینکه اگر کسی به اتاقتان بیاید وحشت می کند.گوشه گیر و خجالتی هستید یا که از آن طرف بام افتاده اید و کلی دوست و رفیق دارید و همه از شما انتظار دارند. آدم صبور و با ظرفیتی هستید یا عجول و بی جنبه. به چه چیزهایی عادت دارید؟ مثلا عادت دارید در همه ی شرایط موزیک گوش کنید حتی در حمام؟. عادت دارید شب ها زود یا دیر بخوابید؟ عادت کرده اید بعد از آمدن از مدرسه حتما بخوابید؟

لازم نیست به جنگ خود بروید. درست است که برنامه ریزی شما را محدود می کند ولی این محدودیت نباید زندگی عادی و بعضی از عادات و فعالیتهای شما را مختل کند. بلکه باید با درنظر گرفتن خصوصیات خویش برنامه ریزی کنید. طبیعی است بعد از مدتی می توانید آرام آرام نقاط ضعف خود را کاهش دهید و عادات خوب را جایگزین عادات نامطلوب نمایید. تأکید میکنم به تدریج و گام به گام.

 2- واقع بینی:

اگر می خواهید با برنامه ریزی تحصیلی به پیش بروید، معنایش این نیست که برنامه های شما باید تماما درس، مشق، مطالعه و تست باشد. بلکه شما باید با برنامه ریزی زندگی کنید. لذا فهرستی از کارهای روزانه ی خود را که حتما باید انجام دهید تهیه و سعی کنید آن را در برنامه ی خود بگنجانید. مثلا وقتی برای باشگاه، زمانی برای کلاس زبان، زمانی برای استراحت و زمانی برای عبادات و امور اجتماعیدر نظر بگیرید. مهم این است که برنامه محور باشید نه صرفا درس محور. از طرفی آن چه را که از خود می خواهید، باید با توانایی ها و استعداد شما تناسب داشته باشد. در آخر اینکه سعی کنید متناسب با موضوع فعالیت، زمان مناسب پیش بینی کنید. نه اینکه برای کاری که ۳ ساعت وقت میبرد یک ساعت وقت پیش بینی نمایید.

۳- فرد محوری:

هر کس برای خود برنامه ریزی می کند. یعنی برنامه اش با توجه به عادات و ویژگی های شخصیتی و اهداف خودش تنظیم شده است . نمی توانیم از آن برنامه کپی بگیریم و به هر کس که دوستش داریم یک نسخه بدهیم . یا اینکه نمی توانیم به مشاور یا معلم راهنما بگوییم که یک برنامه تحصیلی به من بدهید. مشاور یا راهنما فقط می تواند به شما کمک کند که در تنظیم برنامه چه اصول و نکاتی را رعایت کنید یا انگیزه ی شما را افزایش دهد و در هدف گذاری به شما کمک کند. اصولا انسان ها با یکدیگر متفاوتند و زیبایی آفرینش به همین تفاوت هاست. بنابر این خود را با دیگران مقایسه نکنید، با خودتان مقایسه کنید. ببینید آیا توانایی هایی که خداوند در وجود شما قرار داده همین است؟

۴- ایمان به برنامه و مثبت اندیشی:

به برنامه ریزی درست خود در رسیدن به هدف شک نکنید. مطمئن باشید اگر کشتی زمان شما بدون بادبان برنامه ریزی باشد ممکن است گرفتار موج یا طوفان شود. ولی اگر با برنامه حرکت کنید به لطف بادبان و ناخدایی مثل شما یقینا به ساحل می رسد. اگر در اوایل کار دیدید، آنگونه که می خواهید نتیجه نمی گیرید خیلی نگران و مضطرب نباشید. مهم این است که شما موفق به برنامه ریزی شده اید و این موفقیت، بسیار بزرگ است. لازم نیست از خود انتظار صد درصد موفقیت را داشته باشید. به خصوص در ابتدای کار برای افزایش کارایی برنامه، بررسی کنید و ببینید چه مشکلی وجود دارد شاید چیزی را جا انداخته اید.

بنابراین اگر اصل مفید بودن برنامه را باور داشته باشید قدرت تحمل سختی در شما افزایش می یابد و می توانید تا آخر ادامه دهید. فوتبال ۹۰ دقیقه است یا شاید بیشتر. باید امیدوار بود، همراه بود و برنامه را رها نکرد. روان شناسان می گویند عمل و رفتار شما از افکار شما سرچشمه می گیرد. اگر مثبت فکر کنید رفتار شما نیز در همان جهت است. اگر غزل یأس و ناامیدی بخوانید وضع کاملا متفاوت است.

مثبت اندیشی
۵- واحد زمانی:

هر برنامه ای با توجه به هدفی که برای آن پیش بینی شده است نیازمند تعریف واحد زمانی است. هر برنامه را باید داخل ظرف زمان قرار دهیم. این ظرف، گاهی روزانه است، گاهی هفتگی، گاهی ماهانه و گاهی سالانه .برای برنامه ریزی شما دانش آموزان بهترین شکل واحد زمانی هفتگی است. به عبارت دیگر برنامه ریزی هفتگی به شما این امکان را میدهد که در پایان یک هفته عملکرد خود را ارزیابی کنید و میزان موفقیت خود را ببینید.

اصول مهم برنامه ریزی درسی
۶- خلاقیت:

اگر میخواهیم یک برنامه ریزی مؤثر و مطلوب داشته باشیم، باید قدرت خلاقیت خود را افزایش دهیم. خلاقیت یعنی توانایی تولید یک فکر جدید و یا به وجود آوردن شیء جدید. فکر نکنید آدمهایی که چیز جدیدی کشف می کنند و یا وسیله ای را اختراع میکنند از کره ی مریخ آمده اند و یا ضریب هوشی آنها خیلی بالاست. خلاقیت مثل بسیاری از مواهب خدادادی در وجود همه ی ما قرار دارد. بعضی ها قفل آنها را باز میکنند و از آن برای افزایش کیفیت خویش استفاده می کنند.بعضی دیگر ترجیح میدهند که از آن استفاده نکنند و آهسته بروند و آهسته بیایند که گربه به آنها شاخ نزند.

اصول برنامه ریزی درسی کارامد
برنامه ریزان خلاق دارای ویژگی های زیر می باشند :
* همیشه فکر خود را باز نگه می دارند

هیچ چیز را بدون پاسخ رها نمی کنند. دقیقا مثل کودکانی که با سؤال های متعدد، والدین خود را کلافه می کنند. اگر در حین برنامه ریزی به مشکلی برخورد کنند زانوی غم در بغل نمی گیرند. بلکه می نشینند و فکر میکنند که چه راه حل هایی برای حل مشکل وجود دارد. این یعنی (تفکر خلاق) راه حل های متعدد را فهرست می کنند. نگران نباشید که بعضی از پاسخ ها بی ربط است. اتفاقا از همین پاسخ های به ظاهر بی ربط اختراعات جدید صورت میگیرد. مثلا کشف جاذبه ی زمین حاصل این سؤال بود که در ذهن نیوتن شکل گرفت. که چرا سیب از درخت افتاد و به سرش خورد. این سیب بر سر هزاران انسان دیگر نیز خورد ولی ….

*قدرت ابتکار دارند.

یعنی همیشه سراغ پاسخ های کلیشه ای و تکراری نمی روند. بلکه سعی می کنند یک اثر هنری جدید خلق کنند. روشی را برای مطالعه ی بهتر آزمایش کنند.

*قدرت تخیل دارند.

مثلا اگر کسی بتواند زندگی انسانها را در سیصد سال دیگر تجسم کند یعنی، به وسیله ی قدرت تخیل ذهن خود را فعال کرده است. تخیل می تواند مبتنی بر واقعیات باشد و یا آرزومندانه و رؤیایی. گاهی هم برنامه ها و نقشه های آینده ی خود را تجسم می کنیم.

*افراد خلاق انعطاف پذیرند.

یعنی همیشه از یک راه به منزل نمیروند و یا یک راه برای حل مسأله ندارند. بلکه همواره این آمادگی را دارند که روش های جدید را بررسی کنند و بهترین روش را برگزینند. مثلا یک راننده ی تاکسی خطی را درنظر بگیرید. گاهی از مسیرهایی می رود که مسافر را در کوتاه ترین زمان و با حداقل استهلاک اتومبیل به مقصد می رساند. در حالی که یک راننده ی غیرخلاق و ناآشنا به مسیرهای میانبر، خود و مسافران را به زحمت می اندازد. در برنامه ریزی نیز انعطاف پذیری بسیار مهم است.

خلاصه اینکه افزایش خلاقیت در برنامه ریزی موجب می شود :

۔ احساس رضایت شما از برنامه بیشتر شود. ۔ احساس رضایت شما از خودتان به عنوان یک انسان منحصر به فرد بالا رود. – قدرت تفکر شما افزایش یابد و توانایی های دیگر شما توسعه پیدا کند.

۷– ارزیابی مستمر:

انجام برنامه ریزی به خصوص اگر در ابتدای راه باشیم، بیشتر احساسی و بر پایه ی انتظارات غیرواقع بینانه ی ما است. لذا طبیعی است که اشکالاتی داشته باشد. باید توجه داشته باشیم که قرار نیست برنامه ای که برای خود تنظیم میکنیم، همیشگی باشد. بلکه مستلزم این است که ما در پایان یک دوره (مثلا یک هفته) مورد ارزیابی قرار دهیم. چنانچه لازم باشد، اصلاحات لازم را اعمال نماییم. اهمیت این ارزیابی در هفته های اول بسیار بیشتر است. برای اینکه در این فرصت عادات و توانایی های ما با اهداف مان هماهنگ می شود. و نهایتا منجر به تهیه ی یک برنامه ی با ثبات تر می گردد. بنابراین کاملا طبیعی است که شرایط زندگی ما گاهی دچار تغییر گردیده و برنامه های درسی مدرسه نیز دچار تغییرات می شوند. به تبع آن تغییرات، برنامه ی ما نیز متناسب با تغییرات با اصلاحاتی همراه می شود.

البته ذکر این نکته بسیار ضروری است که برای تغییر برنامه حتما دلایل منطقی داشته باشیم.در پایان یک دورهی آزمایشی (تقریبا ۳ الى ۴ هفته) باید برنامه ها به ثبات برسد. ولی اگر قرار باشد هر وقت که دلمان خواست برنامه را کم یا زیاد کنیم، دیگر اسم آن برنامه ریزی نیست، بلکه برنامه «روزی» یا بی برنامگی است.

۸- اراده ی قوی و پشتکار:

شما بارها این جمله را شنیده اید که خواستن توانستن است. ولی شاید این جمله بهتر باشد که خواستن اولین شرط توانستن است. صرف خواستن، هیچ کس را به مقصد نمی رساند. لذا آن چه کارساز و نتیجه بخش است اراده ی قوی انسانها در پیمودن راه و تلاش و پشتکار کافی و تحمل سختی هاست. واضح است که اگر به نتایج یک تلاش ایمان داشته باشید قطعا سختی کار نیز برای شما قابل تحمل خواهد بود.

سید محمد رضا احمدی

arshia

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *